درباره شهرستان آمل
آمل یکی از شهرهای استان مازندران ایران است.آمل شهری باستانی و یادگار قوم آمارد است نسبت آمل را به دوره اساطیری پیشدادیان داده اند و از این رو آمل از شهرهای بزرگ قدیمی جهان بوده است. قوم آمارد از مردمان آسیایی نژاد بودند که پیش از کوچ آریایی ها به سرزمین ایران در آمل زندگی میکردند. نام شهر آمل دگرگونشده همان نام آمارد است.شهر آمل با حدود 360 هزار نفر جمعیت در جلگه مازندران و در دوسوی رود هراز با ارتفاع ۷۶ متر از سطح دریا در ۵۲ درجه و 21 دقیقه طول شرقی و ۲۶ درجه و ۲۵ دقیقه عرض شمالی و در فاصله ۷۰ کیلومتری غرب ساری، مرکز استان،هجده کیلومتری جنوب دریای مازندران،و شش کیلومتری شمال دامنه کوه البرز و ۱۸۰ کیلومتری شمال شرقی تهران قرار دارد.آمل یکی از شهرهای قدیمی ایران است که پیشینه تاریخی آن به دوران پیش از اسلام و زمان اولین قوم و تمدن ایرانی میرسد. آمل در طی سدههای پیاپی، مرکز حکومت فرمانروایان محلی مازندران بودهاست آمل در سه دوره حکومت های بزرگ ایران مانند اشکانیان و علویان و ساسانی پایتخت رسمی ایران بوده است. اهمیت مرکز ارتباطی هراز، وجود بناهای متعدد تاریخی و مذهبی و باستانی و طبیعی، این شهر را به یکی از کانونهای مهم گردشگری ایران مبدل ساختهاست.
حكيم فردوسي ، در شاهنامه ميفرمايند :
زآمل ببايد به گــرگان كشيــد همــه درد و رنج بزرگان كشيد
به آمل همه بندگـــــان تواند بـه ســــاری پرستنـدگان تواند
یا حکیم راوی میفرماید :
رسیدم بـه آمل شهــــر هفت رنگ
همه شاعــر و عارف و مـــرد جنگ
آمل جزو هشت شهر مهم فرهنگی جهان بود که در آن نظامیه نیز بنا شد.
آمل چنانكه مقدسي گويد از قزوين و اصفهان بزرگتر است و در حول و حوش جائي از آن آبادتر نيست. مقدسي درباره آمل ميگويد.
از روزگاران کهن تا به امروز این نام ها بر روی آمل نهاده شده است:اکیان،آماردها،همرو،آمو ردیان،آمردها،علویان،آمردها،ایالت طبرستان،هفت شهر،آمله، آمل(به ترتیب نیست).آمل در دو دوره در زمان اشکانیان و علویان پایتخت ایران بوده است.و در زمانمرعشیان و هشت دوره حکومت های ایرانی پایتخت طبرستان بوده است.بنابر تحقيقات باستانشناسان و مورخان در سدههاي پيش از ميلاد، اقوام گوناگوني در ساحل جنوبي درياي خزر از جمله قوم مارد يا آمارْد است.در کاتب آمده آمل به لغت آهوش است و هوش قباله های کهن (مل و مرگ) و بدین کنایت است از انکه ((ترا مرگ هرگز مباد)).
انو شیروان زمانی سفری می کند به آمل. شش هزار سال پیش در دوره فریدون، آمل پایتخت ایران زمین بوده است و انوشیروان این را می دانسته است (افسوس که ماها کمتر می دانیم). زمانی که پایش به آمل می رسد و آن همه زیبایی ها را می بیند این سخن ها را می گوید:
در و دشت يك سر همه بيشه بود ---- دل شاه ايران پر انديشه بود
سر كوه و آن بيشه ها بنگريد ---- گل و سنبل و آب و نخچير ديد
چنين گفت كاى روشنِ كردگار ---- جهاندار و پيروز پروردگار
تويى آفريننده هور و ماه ---- گشاينده و هم نماينده راه
جهان آفريدى بدين خرمى ---- كه از آسمان نيست پيدا زمى
كسى كو جز از تو پرستد همى ---- روان را بدوزخ فرستد همى
ازيرا فريدون يزدان پرست ---- بدين بيشه بر ساخت جاى نشست
آما ، آماردان یا ماردان ، در زمان لشکر کشی اسکندر ماکدونی به ایران ، این تیره در مازندران نشیمن می داشتند و آن هنگام هنوز تپوران به آنجا نیامده بودند ، ولی سپس چنانکه از گفته های استرابون پیداست در آذربایجان و ارمنستان و پارس و دیگر جاها پراکنده شدند .
آمل ، شهر شناخته و کهن مازندران که اکنون نیز هست ، گذشته از آنکه تاریخ بودن ماردان را در مازندران نشان می دهد؛ از راه زبان شناسی هم این واژه جزء دیگر شده آمارد نیست زیرا یکی از قاعده ها زبان شناسی عوض شدن «ر » و « د » به « ل » ، دیگری عوض شدن « ا » به «و » و دیگری افتادن « و» و بازماندن پیش در جای آن می باشد ، چنانکه از روی این قاعده واژه های « پارد » و
« وارد » و « سارد » کهن « پل » و « گل » و « سال » گردیده ، آمار نیز از روی آنها آمل شده ....
اردشیر برزگر می نویسد : « پاره ای از ایران شناسان را گمان این است که این دسته « آمرد » از لاهیجان کنونی تا حوالی بابل امروزه جای داشتند و همین دانشمندان را اندیشه بر این است که شهر آمل پایتخت باستانی آنان ، نخست به نام این گروه « آمرد » بود . رفته رفته آملد و آمل برگردانیده شده است و امروزه نام آمل هم در میان توده مازندران AML است نه AMOL » .
وی مرزهای سکونت این قوم را چنین توضیح می دهد : « مرزهای چهارگونه سرزمین مردها بدینگون بود ، از خاور به مرز ورگانا ، هیرگانا گرگان و قسمتی به پارت خراسان، از شمال به دریاچه دراکسپین ( کاسپین ، کاسو ، کازاک یا قزاق ) و از باخترن تا آن دست لنکران ( قفقاز ) و از جنوب خاوری به کومیسین ( قومس یا دامغان ) و از جنوب رکا ( رک یا ری ) و جنوب باختری به کسپین
( قوزوین ) و سرزمین مدی چسبندگی داشت . »
وی در جای دیگر می نویسد :
« در حدود سه هراز سال پیش از میلاد انبوهی از مردم هند و اروپایی در مسیر مهاجرت خود به سمت هندوکش و دسته ای به سوی فلات ایران سرازیر و چون از خاک ورگانا « گرگان » گذشتند وبه سرزمین مردها رسیدند ، منطقه را سبز و خرم یافته ، رحل اقامت افکندند ؛ آنان میزبانان را دوا، بربر و تور نامیدند . » در این مختصر مجال نقد و بررسی موارد مذکور نیست . عقب مانده بودن تپورها و آماردها نسبت به آریایی های مهاجر و یا القاب دوا، تور و بربر ، هم از نظر زبانشناسی و هم از نظر تاریخی جای تامل و نقد دارد.
پورداود نوشته است : « آمیانوس Ammianus در حدود سال 360 میلادی کتاب خود را نوشت
] وی [ و چند تن دیگر در طی جغرافیا و تاریخ روزگار هخامنشی و اسکندر و سلوکیه و اشکانی و ساسانی از قومی به نام مردوی Mardoi یا آمردی Amardoi یاد می کنند که در سواحل دریای خزر می زیستند و تیره ای از همین مردم در آسیای مرکزی ، نزدیکی مرو رود جیحون ( آمویه ) بسر می بردند .»
او در ادامه می نویسد : « نام شهر آمل یادگاری است از همین قوم که نام خود را به این سرزمین داده اند . »
اردشیر برزگر معتقد است « در دوره اشکانیان ، مردها با اشک پنجم ( فرهاد یکم ) جنگیدند و پس از سه سال مبارزه شکست خوردند و بسیار به قتل رسیدند . وی آنها را به آنسوی خراسان کوچانیده و اینها به یادگار آمل در آنجا شهری ساختند به نام آمل که ابن خردابه در المسالک و مقدسی در احسن التقاسیم و ابن العبری در مختصر الدول وجود شهری به نام آمل را در بخش غربی جیحون تائید کرده اند. »
نصراله هومند در جزوه آشنای مختصری با شهر آمل با این نظر مخالف است و می نویسد : « تز میان همین اقوام مهاجر آریائی ( آزادگان ) شاخه ای دیگر با نام آموهائی برای بدست آوردن سرزمینی بزرگ و آباد از سرزمین اصلی خود مهاجرت نموده و در کناره رود هراز ( هرهز ) آرام یافتند. چنانکه این قوم توانستند در کنار ( ه ) غربی همین رود شهری را بنا کنند و نام قبیله و قوم هود را بر آن شهر بنهند . با گذشت زمان به گونه های : آموری ، آمو ، آمل بدل شد.»
و سرانجام نتیجه می گیرد :« منظور از این همه اشارات و یادآوری ها این بود که « آموئی ها » مردمان اولیه سرزمین آمل و اطراف از سمت غرب به شرق مهاجرت نکردند بلکه از شرق دریای خزر به مازندران ( تبرستان ) مهاجرت نموده ساکن شدند و... واژه هایی مانند آمارد ، آملد ، امرته را نمی توان ریشه لغوی شهر آمل به حساب آورد در صورتی که با اندکی دقت و توجه می توان
( ریشه واژه آمل را به اینگونه بدست آورد : آمل – آمو – آموی- آمویه . » )
پور داود نوشت : « از آنچه گذشت پیداست در پارینه نام مردمی که در آن ساما می زیستند امرد Amarda خوانده می شد و نام آمل در مازندران یادگاریست از آن دوران . »
هرودوت در کتاب تواریخ در توضیح عایدات داریوش از ممالک و اقوام زیر نفوذ ، از اقوام تیبارینها ، ماکروینها ، موزیکانها و مارد ( آمرد ) ها نام برده است .
همچنین کتیبه ها و غارهای متععدی و برج ها و آتشکده های قب لز اسلام و دوره میلاد مسیح و دوره آهن در آمل پیدا شده است.
جاذبه های مهم آمل : قله دماوند، امامزاده ابراهیم، بقعه میر بزرگ مرعشی، بقعه سید میر حیدر آملی، قلعه ملک بهمن، نقش برجسته ناصرالدین شاه، پارک جنگلی میرزا کوچک خان، حرم و زائر سرا امامزاده عبدالله، پل دوازده چشمه، برج آرامگاهی متبرکه ناصرالحق، دشت لار و سد لار، مسجد آقا عباس، مسجد حاج علی کوچک، قلعه کهرود ،دهکده دیدنی الیمستان، مسجد جامع آمل، امامزاده قاسم، منطقه تفریحی آب گرم لاریجان(کوهستان ، چشمه، آب معدنی)،کاروانسرای کمبوج، کاروانسرای تنگ سفید آب، قله دو برار و کوه قره داغ ، مقبره سلطان شهاب الدین، گرم رود، آبشار سر آسیاب، آبشار دو کوهک ، قلعه شیر ، یخچال دوبل سل، حمام صفوی دینان، سقانفار زرینکلا، خواجه یعقوب، آب گرم شاهندشت، منطقه تفریحی آب اسک و امیری و نوا و لاسم و خشواش(آب معدنی، کوهستان، چشمه، علفزار)، رودخانه و جنگل بلیران، حسینیه آمل، حمام شاه عباسی، حمام میر صفا(صفی) ،غار کمربن ، قلعه کوه، راه ساسانی بند بریده، مقبره درویش شیخ اسماعیل، پل سنگی، امامزاده عبدالله وانا، سقانفارها، حسینه و تکایا طایفه های آمل،مسجد جامع، تکیه شاهاندشت، برج سی شاهاندشت، رباط سنگی آبشار اول و دوم، قلعه آرودشت لار، پارک نمونه تفریحی امام زاده عبدالله هلومسر (کوهستان، جنگل) ، آب معدنی استرا باكو ، آبگرم رینه ، آب معدنی آمولو ، آبشار شاهاندشت ، آبشار تیمره ، آبشار پرومد ، بقعة شمس آل رسول، آتشکده ، بازار قدیمی ، چشمة آبگرم آب آهن یا آب فرنگی ، حمام اشرف السلطان، برج هشتل، غار گل زرد ، غار سیاه پور، کاخ شهرداری، شهر قدیم آمل(خانه ها،عمارت ها،کاخ ها،دخمه ها)، آبشار سنگ درکا، پل معلق، تالاب سرخرود آمل، حاشیه های رودخانه هراز، دخمه های کافر کلی، قلعه ماهانه سر ، قبر های گبری پلمون، آبشار و چشمه کلرد و آملو، جنگل زیارو(بام آمل) ، ساختمان دارایی(موزه تاریخ)، مدرسه امام خمینی(مدرسه و عمارت پهلوی)، قدمگاه خضر نبی، چشمه آبگرم قلابن استرابکو،آب آهن فرنگی، غار آب اسک، امامزاده هفت تنان و محمد قریشی، مقبره مولانا سید حسن ولی، سقانفار هندوکلا، برج دیدبانی امیری، کاوانسرای لار، آبشار یخی، آبشار شیخ علی خان، آبشار آب مراد، آبشار و قله کاعون، کوه و قله دو برار لاسم آمل، قله امامزاده قاسم ، شکارکاههای لاریجان، آبشار دریوک و آبشار کوه اره ، دشت نمارستاق و دشت لرا(لهرا)، حسینیه مدنی، چشمه آب گرم، تپه باستانی قلعه کش ،گبری ها ،مناره مسجد امام حسن عسگری.
و عمارت های متععد در شهر قدیم آمل و حاشیه رودخانه هراز.
+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و پنجم خرداد ۱۳۹۱ ساعت 9:56 توسط michto
|
آمار بازدید ماه تا ماه محسوب می گردد